САВОЛ: Ўзбекистон ва Марказий Осиё давлатлари электр энергетика умумтизими нима? Минтақадаги соҳага оид кўрсаткичларнинг қайси йўналишларида Ватанимиз энергетиклари илғор?

ЖАВОБ: Ўзбекистон ва Марказий Осиё давлатлари электр энергетика умумтизими (Марказий Осиё Бирлашган энерготизими — БЭТ) — бу минтақа давлатлари (Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон) ўртасида электр энергиясини ўзаро етказиб бериш, тармоқ барқарорлигини таъминлаш ва фавқулодда ҳолатларнинг олдини олиш мақсадида синхрон (бир вақтда) ишлайдиган ягона юқори кучланишли электр тармоқлари ва подстанциялар мажмуасидир.

Ушбу тизим совет даврида шаклланган бўлиб, унинг Мувофиқлаштирувчи диспетчерлик маркази («Энергия» МДМ) Тошкент шаҳрида жойлашган. Тизимнинг бошқарув маркази айнан Ўзбекистонда жойлашгани бежиз эмас, чунки мамлакатимиз географик ва техник жиҳатдан минтақа энергетика тизимининг «юраги» ҳисобланади.

Ўзбекистон энергетиклари минтақада соҳадаги қуйидаги асосий йўналишларда илғор ва етакчи ҳисобланишади:
Мавжуд қувватлар ва генерация ҳажми: Ўзбекистон Марказий Осиёда энг йирик иссиқлик электр станциялари (ИЭС) тармоғига эга. Мамлакатимиз минтақада электр энергияси ишлаб чиқариш ва истеъмол қилиш ҳажми бўйича энг юқори кўрсаткичлардан бирини эгаллайди.

Қайта тикланувчи энергия манбаларини (ҚТЭМ) жорий этиш тезлиги: Ўзбекистон охирги йилларда қуёш ва шамол электр станцияларини ишга тушириш суръатлари бўйича минтақада мутлақ етакчига айланди. Йирик халқаро инвестицияларни жалб қилган ҳолда гигаваттлаб яшил қувватлар тармоққа уланмоқда.

Энерготизимни модернизация қилиш ва рақамлаштириш: Республикада подстанцияларни бошқариш, АСКУЭ (электр энергиясини ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизими) ва диспетчерлик назоратини рақамлаштириш бўйича энг йирик лойиҳалар амалга оширилди.

Минтақавий транзит ва боғловчи бўғин: Ўзбекистон географик жойлашувига кўра қўшни давлатлар (Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва ҳатто Афғонистон) ўртасидаги электр энергияси транзитида асосий боғловчи кўприк вазифасини бажаради. Тизимнинг барқарорлиги кўп жиҳатдан Ўзбекистон магистраль тармоқларининг соз ишлашига боғлиқ. 

«Ўзбекистон МЭТ» АЖ Ахборот хизмати 

t.me/uzmetaxborotxizmati