2019–2024-yillardagi maʼlumotlar ushbu havolada    arxiv.uzbekistonmet.uz
Korrupsiyaga qarshi kurashish
IJTIMOIY SO‘ROV TAHLILI: Aksiyadorlik jamiyati va uning filiallarida korrupsiya holatlari hamda aksilkorrupsiya chora-tadbirlari samaradorligi
  • 29.04.2026
  • 40

So‘rovnoma davri: 2026-yil 23-28-aprel

Umumiy kuzatuvchilar: 1100–3800 nafar

Ovoz berganlar: o‘rtacha 116–139 nafar

1-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Korrupsiya nima? Xalqimiz bu illatni qanday tushunadi?

Natijalar tahlili:

►65% — Pora berish va olish (Eng ko‘p ko‘rsatilgan variant).

► 52% — Xizmat vakolatini shaxsiy manfaat yo‘lida ishlatish.

► 26% — Tanish-bilishchilik (Bu ijtimoiy muammo sifatida jiddiy qabul qilinmoqda).

⇒ Korrupsiya faqat pora emas! O‘tkazilgan so‘rovnomada respondentlarning yarmidan ko‘pi (52%) mansab vakolatlarini shaxsiy maqsadlarda qo‘llashni “Korrupsiya” deb bilishini aytdi.

Eʼtiborlisi shundaki, odamlar nafaqat pul bilan bog‘liq jinoyatlarni, balki tanish-bilishchilik (26%) va urug‘-aymoqchilik (23%) kabi ijtimoiy munosabatlarni ham Korrupsiya elementlari sifatida qayd etishgan.

XULOSA: Bu shuni ko‘rsatadiki, jamiyatda bu illatga nisbatan tushuncha kengayib, unga qarshi murosasizlik kuchaymoqda.

2-SO‘ROVNOMA TAHLILI: 91% — Biz birgamiz!

Har 10 respondentdan 9 nafari Korrupsiyaga qarshi kurashishni nafaqat davlatning, balki har bir fuqaroning burchi deb hisoblaydi — Barchamiz masʼulmiz!

So‘rovnomamizning eng hayratlanarli va quvonarli natijasi: respondentlarning 91 foizi Korrupsiyaga qarshi kurashishni umumxalq ishi deb biladi! 

XULOSA: Bu shuni anglatadiki:

✅ Jamiyat “bu mening ishim emas” degan qarashdan voz kechmoqda.

✅ Har bir fuqaro o‘z daxldorligini his qilyapti.

✅ Kelajakdagi o‘zgarishlar uchun mustahkam ijtimoiy poydevor bor.

Atigi 5% respondent bu fikrga qo‘shilmagan, 4% esa hali bir qarorga kelmagan. Ammo mutlaq ko‘pchilikning ovozi aniq — biz birlashsakgina bu illatni yenga olamiz!»

“Korrupsiyaga qarshi kurash kimning ishi?” 91%  “Xalqning ishi”

3-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Korrupsiyani qanday to‘xtatamiz? Yechim — o‘zimizda!

Respondentlarning fikricha, Korrupsiyaga qarshi eng yaxshi “qurollar” quyidagilar:

⚖️ Huquqiy madaniyatni oshirish (59%) – Eng ko‘p ovoz olgan variant. Odamlar o‘z huquqlarini bilsa, taʼmagirlikka yo‘l qo‘ymaydi.

♦ Fosh qilishda qatnashish (38%) – Jamiyatning faol qismi Korrupsiya holatlarini ochiqlashga tayyor.

► Pora taklif qilmaslik (22%) – Masʼuliyatni o‘zidan boshlash kerakligini tushunib yetganlar ulushi.

XULOSA: Raqamlar shuni ko‘rsatmoqdaki, Korrupsiyaga qarshi eng samarali “dori” — bu bilim va huquqiy ong. Respondentlarning 59 foizi aynan shu yo‘lni tanlagan. Yaʼni, qonunni bilish va talab qilish — pora berishdan ko‘ra kuchliroq vositadir. Shuningdek, har 10 kishidan qariyb 4 nafari (38%) Korrupsiyani fosh qilishda shaxsan ishtirok etishga tayyorligini bildirgan. Bu jamiyatning “ko‘z yummaslik” darajasi oshib borayotganidan dalolat beradi.

4-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Bizning faoliyatimiz qanchalik shaffof? Siz nimalarni bilasiz?

Aksiyadorlik jamiyatimizda Korrupsiyaga qarshi kurash bo‘yicha olib borilayotgan ishlardan xabardorlik darajasi:

✅ 30% — Islohotlarimizni diqqat bilan kuzatib bormoqda va to‘liq xabardor.

⚠️ 28% — Ayrim o‘zgarishlardan qisman xabardor.

► 27% — Maʼlumotga ega emas, lekin bilishni juda xohlaydi. Bu biz uchun eng muhim auditoriya!

⇒ 15% — Hozircha maʼlumotga ega emas.

XULOSA: Respondentlarning qariyb 55 foizi (27%+28%) maʼlumotga ehtiyoj sezmoqda yoki bilimlarini to‘ldirmoqchi. Bu shuni anglatadiki, Aksiyadorlik jamiyatining Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha amalga oshirayotgan ishlarini yana-da kengroq va tushunarliroq tilda yoritishimiz kerak.

Biz shaffoflik tarafdorimiz! Agar sizda Korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi bo‘yicha savollar bo‘lsa, ularni izohlarda qoldiring yoki bizning rasmiy saytimizda: Muvofiqlik tizimi (komplayens) xizmati bilan tarnishing! Sizning xabardorligingiz — bizning muvaffaqiyatimiz!

5-SO‘ROVNOMA TAHLILI: “Og‘riqli” nuqta – Nega hamma ham Korrupsiya haqida gapirmaydi? Asosiy to‘siqlarni aniqladik...

Bu yerda 40% lik ko‘rsatkich (ishni yo‘qotishdan qo‘rqish) eng katta signaldir. Uni markazga chiqarish kerak.

“Korrupsiya haqida ochiq gapirishga nima xalaqit beradi? Respondentlarimiz quyidagi sabablarni ko‘rsatishdi:

Ø 40% — Ishni yo‘qotishdan qo‘rqish. Bu eng katta ichki to‘siq bo‘lib, xodimlarning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish kerakligini ko‘rsatadi.

⚠️ 24% — Taʼqiblardan va salbiy oqibatlardan qo‘rqish.

⇒ 28% — Malaka yetishmasligi. Yaʼni, Korrupsiya haqida qayerga va qanday xabar berishni hamma ham bilmaydi.

► 26% — Aniq fikrga ega emaslar.”

XULOSA: Biz har bir xodimimizning xavfsizligini kafolatlaymiz! Aksiyadorlik jamiyatimizda Korrupsiya holatlari haqida xabar berish butunlay anonim va xavfsiz tarzda amalga oshiriladi. Sizning daxldorligingiz — tizimni tozalashning yagona yo‘li.

6-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Ishga joylashishda adolat bormi? — Xolis baho!

Aksiyadorlik jamiyatimiz markaziy apparatiga ishga joylashish jarayonini xodimlar va jamoatchilik qanday baholaydi? 5 ballik tizimda natijalar quyidagicha:

⭐ 42% (1 ball) — Respondentlarning eng katta qismi tizimni butunlay shaffof va Korrupsiyadan xoli deb hisoblaydi.

⭐⭐ 7% (2 ball) — Past ko‘rsatkich.

⭐⭐⭐ 22% (3 ball) — O‘rta darajadagi baho.

⭐⭐⭐⭐ 11% (4 ball) — Yuqori daraja.

⭐⭐⭐⭐⭐ 20% (5 ball) — Respondentlarning beshdan bir qismi hali ham tizimda Korrupsiya darajasi yuqori deb hisoblaydi.

XULOSA: Jamoatchilikning 49 foizi (1 va 2 ball berganlar) ishga joylashish jarayonini ijobiy baholamoqda. Biroq, 20% respondentning eng yuqori (5 ball) baho bergani — tanlov jarayonlarini yana-da ochiqroq o‘tkazish, masalan, imtihonlarni jonli efirga uzatish yoki tashqi ekspertlarni jalb qilish kerakligidan dalolat beradi.

7- SO‘ROVNOMA TAHLILI: Aksiyadorlik jamiyati filiallarda ishga qabul jarayoni —shaffoflik darajasi qanday?

Filiallarimizda ishga joylashish jarayonining adolatlilik darajasi respondentlar tomonidan quyidagicha baholandi:

✅ 45% (1 ball) — Eng yuqori shaffoflik ko‘rsatkichi. Filiallardagi qabul jarayoni Markaziy apparatga (42%) qaraganda ko‘proq ishonch uyg‘otmoqda.

⇒ 9% (2 ball) — Ijobiy baho.

⚖️ 14% (3 ball) — O‘rtacha ko‘rsatkich.

⚠️ 15% (4 ball) — Xatar mavjud deb hisoblovchilar.

❌ 18% (5 ball) — Tizimda Korrupsiya yuqori deb hisoblovchilar.

Faollik ko‘rsatkichi: So‘rovnomamiz 1172 kishi tomonidan kuzatildi va ularning 157 nafari o‘z fikrini bildirdi. Bu har 7-8 kuzatuvchidan biri masalaga befarq emasligini anglatadi.”

Qiziqarli fakt: Markaziy apparatda Korrupsiya darajasini past (1 ball) deb baholaganlar 42% ni tashkil etgan bo‘lsa, filiallarda bu ko‘rsatkich 45% ga teng. Yaʼni, filiallardagi ishga qabul jarayoni xalq nazarida biroz adolatliroq ko‘rinmoqda.

XULOSA: Biz barcha hududlarda adolat tamoyillarini bir xil taʼminlash ustida ishlayapmiz. Sizning hududingizdagi filialda vaziyat qanday? Fikringiz biz uchun muhim!

8-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Manfaatlar to‘qnashuvi — tanish-bilishchilikka chek qo‘yilganmi?

Markaziy apparatda ishga qabul qilish jarayonida manfaatlar to‘qnashuvi darajasini o‘rgandik. Respondentlarimizning baholari quyidagicha taqsimlandi:

✅ 41% (1 ball) — Tizimda tanish-bilishchilikka yo‘l qo‘yilmaydi, deb hisoblovchi mutlaq ko‘pchilik.

⇒ 9% (2 ball) — Ijobiy tomonga moyil baho.

⚖️ 19% (3 ball) — Neytral yoki ikkilanuvchi pozitsiya.

⚠️ 8% (4 ball) — Manfaatlar to‘qnashuvi xavfi bor, deb hisoblovchilar.

❌ 25% (5 ball) — Bu masalani eng dolzarb muammo, deb ko‘rsatganlar.

Ishtirok koeffitsiyenti: 1194 nafar kuzatuvchidan 147 nafari faol ovoz berdi. Bu mavzu jamiyatda katta rezonansga ega ekanligidan dalolat beradi.

XULOSA: Respondentlarning 25 foizi (5 ball) bu muammoni yuqori darajada deb hisoblashi — kadrlar tanlovi jarayonida “Meritokratiya” (faqat bilim va qobiliyatga qarab saralash) tamoyillarini yana-da kuchaytirish va bu haqda ochiqroq hisobot berish kerakligini anglatadi.

9-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Adolat mezoni — Filiallarda tanish-bilishchilik darajasi qanday?

Natijalar tahlili: Filiallarimizga ishga qabul qilishda manfaatlar to‘qnashuvi (urug‘-aymoqchilik) holatlariga munosabatni o‘rgandik:

✅ 38% (1 ball) — Respondentlar filiallarda tanish-bilishchilik yo‘qligini tasdiqlashdi.

⇒ 10% (2 ball) — Vaziyatni ijobiy baholaganlar.

⚖️ 19% (3 ball) — O‘rtacha baho berganlar.

⚠️ 12% (4 ball) — Muammo bor deb hisoblovchilar.

❌ 21% (5 ball) — Manfaatlar to‘qnashuvi darajasi yuqori deb hisoblovchilar.

Statistika: 1150 nafar kuzatuvchidan 143 nafari ovoz berishda qatnashdi. Bu mavzu hududlardagi xodimlar va nomzodlar uchun juda dolzarb ekanligini ko‘rsatadi.

XULOSA: Hisobotning eng qiziqarli joyi, aniqrog‘i Markaz va filiallardagi tafovut  — ikki ko‘rsatkichni o‘zaro solishtirish: Tanish-bilishchilik (5 ball) Markaziy apparatda 25% deb baholangan bo‘lsa, filiallarda bu ko‘rsatkich 21% ni tashkil etdi. Yaʼni, respondentlar fikricha, hududlarda tanish-bilishchilik xavfi Markazga qaraganda 4 foizga pastroq.

10-SO‘ROVNOMA TAHLILI:  Karyera lifti — lavozimga ko‘tarilishda adolat bormi?

Markaziy apparatda xodimlarning yuqori lavozimlarga ko‘tarilish jarayoni qanchalik shaffof? So‘rovnomamiz natijalari quyidagicha:

♦ 46% (1 ball) — Respondentlarning mutlaq ko‘pchiligi tizimda Korrupsiya yo‘qligini va o‘sish adolatli ekanini taʼkidladi.

♦ 11% (2 ball) — Ijobiy baholaganlar.

♦15% (3 ball) — O‘rtacha baho berganlar.

♦ 11% (4 ball) — Xavf bor deb hisoblovchilar.

♦ 17% (5 ball) — Yuqori lavozimga ko‘tarilishda Korrupsiya darajasi yuqori deb hisoblovchilar.

Qiziqish darajasi: 1152 nafar kuzatuvchidan 146 nafari ovoz berishda ishtirok etdi. Bu mavzu ayniqsa o‘z karyerasini qurayotgan mutaxassislar uchun juda muhim.

XULOSA: Bu natijalar Aksiyadorlik jamiyati ichidagi meritokratiya (eng munosibni tanlash) tamoyili ishlayotganidan dalolat beradi: Ishga qabul qilishdan ko‘ra (42%), lavozimga ko‘tarilishda (46%) shaffoflik darajasi yuqori ekanligi kompaniyaning ichki nazorat tizimi samarali ekanligini ko‘rsatadi. Biroq 17% respondentning salbiy bahosi (5 ball) ichki tanlovlar va kadrlar zaxirasini  shakllantirish jarayonlarini yana-da ochiqroq yoritish kerakligini anglatadi.

11-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Lavozimga ko‘tarilishda Korrupsiya darajasini baholash...

Umumiy statistika: Kuzatuvchilar soni: 1182 nafar.

Ovoz bergan respondentlar: 133 nafar (Aktivlik: 11.2%).

Ovoz berish natijalari diagrammasi:

Baho (Ball)

Tavsif

Ulushi (%)

Respondentlar soni (taqriban)

1 ball

Korrupsiya deyarli mavjud emas

51%

68 nafar

2 ball

Juda past daraja

9%

12 nafar

3 ball

O‘rta daraja

14%

19 nafar

4 ball

Yuqori daraja

10%

13 nafar

5 ball

Eng yuqori daraja

16%

21 nafar

Respondentlarning yarmidan ko‘pi (51%) tizimda Korrupsiya darajasini eng past (1 ball) deb baholagan. Bu xodimlarning katta qismi lavozimga ko‘tarilish jarayonini adolatli deb hisoblashidan dalolat beradi. Shuni taʼkidlash joizki, jami 26% respondent (4 va 5 ball berganlar) tizimda Korrupsiya darajasi yuqori deb hisoblaydi. Bu har to‘rtta xodimdan biri jarayonning shaffofligiga shubha bilan qarashini anglatadi. 14% respondent o‘rta darajani (3 ball) tanlagan, bu guruhda tizimga nisbatan ikkilanish yoki ayrim holatlarda adolatsizlikka uchrash ehtimoli mavjud.

XULOSA: Shaffoflikni oshirish; Lavozimga ko‘tarish mezonlarini (KPI, test natijalari, suhbat ballari) ochiq eʼlon qilish tizimini joriy etish.

Maqsadli o‘rganish: 5 ball (16%) va 4 ball (10%) bergan respondentlar qaysi filiallar kesimida ekanligini (agar anonimlik imkon bersa) aniqlash va u yerda ichki audit o‘tkazish.

Qayta aloqa: Xodimlar uchun lavozim tayinlovlari bo‘yicha shikoyat yoki eʼtirozlarni bildirish imkonini beruvchi “ishonch telefonlari” samaradorligini tekshirish.

12-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Korrupsiyaga qarshi chora-tadbirlar samaradorligini baholash…

Ushbu bandda Aksiyadorlik jamiyati va uning filiallarida Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar xodimlar tomonidan qanchalik samarali deb qabul qilinayotgani o‘rganildi.

Kuzatuvchilar soni: 1162 nafar.

Ovoz bergan respondentlar: 139 nafar (Aktivlik: 12%).

Natijalar ko‘rsatkichi:

Baholash mezoni

Ulushi (%)

Respondentlar soni (taxminan)

Yaxshi

37%

51 nafar

Qoniqarli

40%

56 nafar

Qoniqarsiz

25%

35 nafar

Ijobiy va neytral munosabat: Respondentlarning umumiy 77% qismi Korrupsiyaga qarshi choralarni “Yaxshi” va “Qoniqarli” deb baholagan. Bu jamiyatda Korrupsiyaga qarshi maʼlum bir tizim shakllanganini va u ishlayotganini ko‘rsatadi. Biroq, eng katta ulushning (40%) “Qoniqarli” javobiga to‘g‘ri kelishi, chora-tadbirlarni yana-da takomillashtirishga ehtiyoj borligidan dalolat beradi.

Tanqidiy yondashuv: Respondentlarning to‘rtdan bir qismi (25%) amaldagi choralarni “Qoniqarsiz” deb hisoblaydi. Bu ko‘rsatkich Korrupsiyaga qarshi kurash strategiyasining ayrim bo‘g‘inlari samarasiz ekanligini yoki xodimlarga yetarli darajada yetkazilmayotganini ko‘rsatuvchi jiddiy signaldir.

Kuzatuvchilar va ishtirokchilar nisbati: 1162 nafar kuzatuvchidan faqat 139 nafari ovoz berganligi xodimlarning ushbu mavzuda o‘z fikrini bildirishda ehtiyotkorlik qilayotganini yoki passivligini ko‘rsatishi mumkin.

TAVSIYALAR: Chora-tadbirlarni qayta ko‘rib chiqish; “Qoniqarsiz” deb baholagan 25% xodimlarning eʼtirozlarini chuqurroq o‘rganish (masalan, anonim so‘rovlar orqali qaysi aniq choralar samarasiz ekanligini aniqlash). Kommunikatsiyani kuchaytirish; Amalga oshirilayotgan aksilkorrupsion choralar (tushuntirish ishlari, yangi nazorat tizimlari) haqida xodimlarga muntazam ravishda hisobot berib borish.

XULOSA: “Qoniqarli” bahosini “Yaxshi” darajasiga o‘tkazish uchun Korrupsiyaga qarshi kurashishning zamonaviy, raqamli vositalarini (inson omilini kamaytiruvchi dasturlar) kengaytirish. Ushbu yo‘nalishdagi ish samaradorligini doimiy ravishda tahlil qilib borib, monitoring natijalarini Aksiyadorlik jamiyatining ishchi tartibdagi majlislari kun tartibiga doimiy ravishda kiritib, muhokama qilish.

13-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Korrupsiyaga qarshi kurash choralarining yetarlilik darajasi...

Ushbu savol bo‘yicha tahliliy hisobot avvalgi savollarga qaraganda chuqurroq yondashuvni talab qiladi, chunki bu yerda respondentlarning aniq pozitsiyasi (Ha/Yo‘q) bilan bir qatorda, ikkilanishlar (Qisman/Bilmayman) ham aks etgan.

Mazkur savol xodimlarning Aksiyadorlik jamiyati tomonidan amalga oshirilayotgan aksilkorrupsion islohotlarga bo‘lgan ishonchini va bu ishlarning ko‘lamini qanday qabul qilayotganini aniqlashga qaratilgan.

Kuzatuvchilar soni: 1117 nafar.

Ovoz bergan respondentlar: 138 nafar (Aktivlik: 12.3%).

Natijalar quyidagi jadvalda:

Javob varianti

Ulushi (%)

Tavsif

Ha, to‘liq

23%

Ishlar to‘liq va sifatli olib borilmoqda deb hisoblaydi.

Qisman

41%

Ishlar olib borilmoqda, lekin kamchiliklar mavjud.

Yo‘q

21%

Amalga oshirilayotgan ishlarni yetarsiz deb hisoblaydi.

Bilmayman

15%

Jarayon haqida ma’lumotga ega emas yoki xulosa bera olmaydi.

Asosiy tendensiya (Ehtiyotkor optimizm): Eng ko‘p ovoz “Qisman” (41%) javobiga berilgan. Bu shuni anglatadiki, xodimlar harakatlarni ko‘rmoqda, biroq ularning natijasi yoki ko‘lami barchani birdek qoniqtirmayapti. Bu guruh — tizimni yaxshilash uchun asosiy zaxira hisoblanadi.

Ishonch defitsiti: Faqat 23% respondent islohotlarni “to‘liq yetarli” deb hisoblaydi. Shu bilan birga, deyarli har beshinchi xodim (21%) tizimli ishlarni mutlaqo yetarsiz deb baholamoqda.

Axborot yetishmovchiligi: Respondentlarning 15% qismi “Bilmayman” javobini tanlagan. Bu Korrupsiyaga qarshi kurash bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar xodimlarning barcha qatlamlariga (ayniqsa quyi bo‘g‘inlarga) yetib bormayotganini yoki targ‘ibot ishlari sustligini ko‘rsatadi.

XULOSA: Ushbu ko‘rsatkichlar Aksiyadorlik jamiyatida Korrupsiyaga qarshi kurashishda “miqdoriy” ko‘rsatkichlardan “sifat” ko‘rsatkichlariga o‘tish vaqti kelganini anglatadi.

Ochiqlik hisobotlari: Har chorakda amalga oshirilgan aniq ishlar (aniqlangan holatlar, jazolanganlar yoki oldi olingan xatarlar) bo‘yicha xodimlarga tushunarli infografikalar taqdim etish.

“Qisman” guruhini o‘rganish: Ushbu guruh vakillari bilan anonim fokus-guruhlar o‘tkazib, aynan nimalar yetishmayotganini (masalan, raqamlashtirishmi, ish haqi masalasimi yoki kadrlar tanlovimi) aniqlash.

Targ‘ibotni kuchaytirish: “Bilmayman” deb javob bergan 15% qatlam uchun Korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati va ichki lokal hujjatlar mazmunini tushuntirish bo‘yicha seminar-treninglar tashkil qilish.

14-SO‘ROVNOMA TAHLILI: Korrupsiya va huquqbuzarliklar sodir etilishining asosiy omillari...

Kuzatuvchilar soni: 1035 nafar.

Ovoz bergan respondentlar: 116 nafar.

Xususiyati: Ko‘p variantli tanlov.

T/r

Sabablar va omillar

Ulushi (%)

1.

Fuqarolarning o‘z huquqlari va erkinliklarini yaxshi bilmasliklari

45%

2.

Manfaatlar to‘qnashuvi (tanish-bilishchilik, urug‘-aymoqchilik)

43%

3.

Korrupsiyaga qarshi kurashning rasmiyatchilik (xo‘jako‘rsinga) ekanligi

25%

4.

Jazo muqarrarligi prinsipining yetarli darajada ta’minlanmasligi

20%

5.

Aholining jamiyat faoliyati haqida ma’lumotga ega emasligi

18%

6.

Qonun normalarining amalda ishlamasligi

17%

7.

Faoliyatda ochiqlik va shaffoflik yetishmasligi

17%

8.

Huquqiy bo‘shliqlar va qonunchilikning mukammal emasligi

15%

9.

Byurokratiya va sansalorlik

8%

10.

Rahbarlarda korrupsiyaga murosasizlik yetishmasligi

7%

Batafsil

«O‘zbekiston MET» AJ Axborot xizmati